Archive

Tag Archives: paleografia

Dopiero co pojawiła się informacja o nowym narzędziu dostępnym online, które może służyć pomocą wszystkim, którzy męczą się nad trudnymi miejscami podczas lektury średniowiecznych rękopisów.

Projekt, stworzony przez Marjorie Burghart, nosi nazwę Enigma. Narzędzie to nie rozwiązuje abrewiacji, ale podpowiada możliwe formy łacińskich słów (baza zawiera ponad 400000 form).

A zatem – zachęcam do odwiedzenia strony Enigma. Unpuzzling difficult Latin readings in medieval manuscripts

 

 

Bardzo, bardzo dawno nie pisałem na tym blogu. Moja ostatnia aktywność tutaj ograniczała się przede wszystkim do reblogowania niektórych postów, które uważałem za korespondujące z tym, co pojawiać się miało tutaj, a które uważałem także za warte uwagi również z punktu widzenia polskiego czytelnika (jak cykl Manuscript Trip Road).

Na wstępie zatem – przepraszam tych, którzy tu zaglądają od czasu do czasu. Wydarzenia różnego rodzaju, które były moim udziałem w ciągu ostatnich miesięcy, sprawiły, że nie miałem najzwyczajniej w świecie czasu, by do pisania tutaj sie przyłożyć. Mam cały plik pełen linków, a także pomysłów, o czym warto by tu napisać. Życie jednak toczy się swoim torem i prawdę mówiąc – nie mam pojęcia, kiedy do w miarę systematycznego pisania na tych łamach będę mógł powrócić. Jest to też o tyle skomplikowane, że w ramach mojej aktywności odnoszącej się do badań nad późnym średniowieczem zajęły mnie obecnie inne tematy, które z roboczo przyjętą nazwą „filologii cyfrowej” mają niewiele wspólnego. Muszę zatem albo pomyśleć nad zmianą formuły niniejszego bloga, albo poczekać, aż uspokoi się trochę moje zawodowe życie.

Jest mi o tyle głupio, że miesiąc temu mniej więcej przeczytałem artykuł Anety Pieniądz, w którym blog mój przywołany jest w przypisie (co mnie zaskoczyło i za co niniejszym dziękuję).

Artykuł jest ważny z różnych powodów. Przede wszystkim to jeden z nielicznych tekstów, które omawiają w szczegółowy sposób obecność ediewistyki w sieci, a szczególnie jeden jej aspekt – paleografię i kodykologię.

Bardzo gorąco polecam tekst Anety Pieniądz. Niestety, póki co, jeśli się nie mylę, dostępny jest tylko w wersji print:

Aneta Pieniądz, Narzędzia internetowe w nauczaniu paleografii. „Studia Źródłoznawcze” 51 (2013), s. 131-142.

Tekst ten powinien zainteresować wszystkich, których ciekawią narzędzia paleograficzne online, ale także wykorzystują sieć i jej zasoby do zajęć ze studentami.

Naprawdę bardzo, bardzo gorąco polecam, bo jest tam mnóstwo przydatnych i aktualnych linków oraz omówień niektórych mediewistycznych projektów.

Dziś chciałbym przybliżyć narzędzie do transkrypcji tekstów ze zdigitalizowanych rękopisów, które dostępne są, jak można przeczytać w informacjach zawartych na profilu projektu na Facebooku, w repozytoriach bibliotek z całego niemal świata.

T-PEN (Transcription for Paleographical and Editorial Notation) został stworzony w Center for Digital Theology na Uniwersytecie w Saint Louis. Kierownikiem projektu jest James Ginther (na academia.edu można się zapoznać z jego kilkoma artykułami). Drugą aktywną osobą w projekcie (widoczną m.in. na Twitterze) jest Alison Tara Walker. Ona również posiada profil na academii.
Do głównych zadaniach Centrum Cyfrowej Teologii (bo tak chyba należy przetłumaczyć nazwę tego instytutu) należy opracowanie narzędzi do badań teologicznych oraz nauczania tejże. Obok T-PEN-a grupa z St. Louis postawiła sobie za zadanie także archiwizowanie średniowiecznych artefaktów, mających szczególne znaczenie religijne oraz teologiczne. Dotychczasowe projekty obejmowały tworzenie baz średniowiecznych tekstów (także zintegrowanych z ilustracjami) oraz modele (3DRT) średniowiecznych kościołów.
Na youtube oraz na powitalnej stronie projektu dostępne są dwa kilkunastominutowe wprowadzające filmy. Ich obejrzenie umożliwia zapoznanie się z podstawowymi funkcjami T-PEN.
Na jednym z nich narzędzie prezentuje James Ginther. Na drugim zaś Alison Tara Walker.

[Na kanale tpentool na youtube obecnie filmów znajduje się więcej.]

James Ginther jest człowiekiem bardzo sympatycznym. Chętnie też odpowiada na wszelkie pytania odnośnie projektu. Nurtowała mnie kwestia specjalnych znaków. Jak można zobaczyć na filmie, teoretycznie dostępna jest niewielka ilość liter – w dodatku przydatnej do transkrypcji tekstów staroangielskich. Zapytałem zatem,czy w przyszłości planowane jest poszerzenie tej funkcji o inne czcionki, przydatne w transkrypcji tekstów słowiańskich, greckich, skandynawskich itd.
Oto odpowiedź, jaką otrzymałem:

„Right now, we cover anything in Unicode-8, so all of the above are covered.  This can happen in two ways.  (1) if the user selects their keyboard language, T-PEN accepts that input and stores it as unicode. (2) if they wish to have special characters available, then can create „buttons” for the transcription tool.  The first 10 are „hot key” assignments (CTRL+1 through 0), but all of them are available as a clickable button.”

Inną kwestią problematyczną dla użytkowników może być konieczność korzystania z tzw. prywatnych kolekcji, np, Parker Library. Dostęp do zdigitalizowanych rękopisów jest płatny w przypadku tej kolekcji. Jeśli użytkownik wybierze sobie w T-PEN rękopis z takiej kolekcji, wówczas pojawi się komunikat, że nie jest uprawniony do korzystania z niego. Tak było w moim przypadku. Należy wówczas skierować prośbę bezpośrednio do danej biblioteki. Każdy przypadek traktowany jest indywidualnie, więc prośba o udostępnienie może być rozpatrzona pozytywnie. Przyznaję jednak, że, szczególnie  w przypadku dawnych materiałów, osobiście jestem za całkowicie wolnym dostępem i trochę mnie to mierzi. Jest to jednak rzecz, na którą TPEN-owcy nie mają żadnego wpływu.

Obecnie dostępnych jest ponad 3 tys. rękopisów i liczba ta wciąż rośnie. Zarejestrowanych jest na razie 230 użytkowników.

T-PEN obecny jest także na portalach społecznościowych. Oprócz wspomnianego powyżej Facebooka i kanału na youtube, można śledzić poczynania grupy także na Google+. Istnieje także osobny blog poświęcony temu narzędziu.

James Ginther poinformował mnie także, właśnie wpuszczono wersję T-PEN 2, która różni się nieco od starszej, z której ja korzystałem.

Po pierwsze, możliwe są prywatne ładowania własnych materiałów. Konieczna jest tylko umiejętność stworzenia pliku zip oraz przygotowania serii jpg-ów, które można samodzielnie „załadować” do T-PEN-a. Zostaną one automatycznie określone jako prywatne i nie będą dostępne dla innych użytkowników, a także nie pojawią się w katalogu T-PEN-a. Materiały mogą być przez właściciela danego konta udostępnione maksymalnie pięciu innym użytkownikom.

Po drugie, grupa pod przewodnictwem Jamesa Ginthera obecnie wspiera bardzo projekty crowd-sourcingowe, czy też, jak sam to podkreślił – publiczne.

Po trzecie, samodzielnie można także wyróżnić swoje własne dodatkowe narzędzie (słownik, bazę tekstów itp.), która będzie widoczna za transkrypcją tak, jak słownik abrewiacji (Capelli).

Po czwarte wreszcie, bardzo proste na razie narzędzie do sporządzania adnotacji będzie udoskonalane podczas nadchodzącego lata.

Na koniec jeszcze jedna ważna uwaga. Jeśli jakaś biblioteka w Polsce byłaby zainteresowana udostępnieniem swojej zdigitalizowanej kolekcji w T-PEN, James Ginther prosi o kontakt.

Tara Andrews i Caroline Macé przysłały informację, że można się już rejestrować na warsztaty, które odbędą się 2-3 kwietnia 2012 roku na Katolickim Uniwersytecie w Leuven oraz Royal Flemmish Academy w Brukseli. Osoby pragnące się zarejestrować, proszone są o przesłanie informacji przed 26 marca na adres: tara.andrews (at) arts.kuleuven.be

Informacja powinna zawierać imię i nazwisko, afiliację, dni, w których pragnie się uczestniczyć oraz czy pragnie się wziąć udział we wspólnym posiłku.

Program warsztatów:

Methods and means for digital analysis of classical and medieval texts and manuscripts
 
2 April 2012 – Faculty Club, Leuven

9.00 – 9.30: Coffee and registration

9.30 – 10.00: Welcome (Frederik Truyen) + Introduction by the organizers (C. Macé / T.

Andrews)

10.00 – 11.30: Codicology and Palaeography | Chair: Juan Garcès

Rabin, Ira – Ink identification to accompany digitization of the manuscripts

Castro Correa, Ainoa – The application of digital tools in the study of Visigothic script in

Galicia

Birnbaum, David – Quantitative Codicology: An analysis of the formal descriptions of medieval Slavic miscellany manuscripts

COFFEE

12.00 – 13.00: Catalogues and Descriptions | Chair: Torsten Schaßan

Andrist, Patrick – Electronic catalogues of ancient manuscripts: between the wishes of the libraries and the needs of manuscript science

Deckers, Daniel – Evaluating the added value of deeply tagged scholarly manuscript descriptions

LUNCH

14.30 – 15.30: Tradition and Genealogy I | Chair: Tara Andrews

Cafiero, Florian / Camps, Jean-Baptiste – Genealogy of Medieval Translations? The Case of the Chanson d’Otinel

Roelli, Philipp – Petrus Alfonsi or on the mutual benefit of traditional and computerised stemmatology

COFFEE

16.00 – 17.30: Style and Statistics | Chair: Aurélien Berra

Hoenen, Armin – Letter similarity and ancient manuscripts – the meaning of vowel/consonant awareness

van Dalen-Oskam, Karina – Authors, Scribes, and Scholars. Untangling the knot with computational help

Kestemont, Mike / Schepers, Kees – Stylometric Explorations of the Implied Dual Authorship in the Epistolae duorum amantium

18.00 – 18.45: Discussion session: Should textual scholarship be fully digital? | discussion prepared and led by Joris van Zundert

DINNER

3 April 2012 – KVAB, Brussels

9.30 – 10.00: Welcome (Dirk Van Hulle) + Introduction by the organizers (C. Macé / T. Andrews)

10.00 – 11.30: Primary Sources | Chair: Thomas Crombez

Luján, Eugenio / Orduña, Eduardo – Implementing a database for the analysis of ancient inscriptions: the Hesperia electronic corpus of Palaeohispanic inscriptions

Togni, Nadia – BIBLION: A data processing system for the analysis of medieval manuscripts Crostini, Barbara – An on-line edition of MS Vat. gr. 752 (d. 1059)

COFFEE

12.00 – 13.00: Tradition and Genealogy I | Chair: Joris van Zundert Alberto Cantera – The problems of the transmission of the Avesta and the tools for Avestan text criticism

Tuomas Heikkilä / Teemu Roos – Tracing the medieval readers of Vita et miracula s. Symeonis Treverensis

LUNCH

14.00 – 15.00: Inter-textual Analysis I | Chair: Caroline Macé

Tupman, Charlotte – Sharing Ancient Wisdoms: developing structures for tracking cultural dynamics

Rubenson, Samuel – A database of the Apophthegmata Patrum

COFFEE

15.30-16.30 Inter-textual Analysis II | Chair: Tuomas Heikkilä

Spinazzè, Linda – Intertextual research with digital variants in Musisque Deoque: a case study

Romanov, Maxim – Public preaching in the Muslim World (900-1350 AD)

16.30 – 17.15: Discussion session: How many types of „textual scholarship” (new, old, historical, artefactual, genetic…)? | discussion prepared and led by Caroline Macé

Closing of the workshop by the organizers (C. Macé / T. Andrews)

%d bloggers like this: